Więź z Naturą Istotnym Elementem Zdrowia Psychicznego

Diagnoza epoki: Antropocen, ekspozom i utrata balansu

Podczas jednego z wykładów dr. Julia E. Wahl poruszyła temat antropocenu, jako epoki, której działalność człowieka stała się dominującą siłą kształtującą planetę. Zaprezentowane badania naukowe pokazują, że presja, jaką wywieramy na środowisko globalne, ma swoje bezpośrednie i pośrednie odzwierciedlenie w naszym zdrowiu fizycznym i psychicznym.

Antropocen to proponowana nowa epoka geologiczna, w której działalność człowieka stała się główną siłą kształtującą procesy zachodzące na Ziemi, silniejszą niż naturalne mechanizmy geologiczne czy biologiczne. Termin ten nie jest formalnie obowiązujący. Został zaproponowany w 2000 roku przez chemika Paula Crutzena i ekologa Eugene’a Stoermera. W 2024 roku Międzynarodowa Komisja Stratygraficzna odrzuciła jednak formalny wniosek przyjęcia tej nazwy. Mimo to pozostaje powszechnie używanym pojęciem w naukach o środowisku, geologii, socjologii i filozofii.

Dr. Wahl omówiła również pojęcie ekspozomu czyli całokształtu środowiskowej historii naszego życia od poczęcia, obejmującej zarówno zanieczyszczenia i dietę, jak i relacje społeczne, stres oraz klimat, podkreślając, że człowiek i jego otoczenie stanowią nierozerwalną całość. Kiedy niszczymy środowisko naturalne i zaniedbujemy więzi społeczne, niszczymy samych siebie. Statystyki i analizy, takie jak chociażby przywoływana na forum metaanaliza Capaldi, Dopko i Zelenski, pokazują, że silniejsza więź z naturą ściśle koreluje z wyższą witalnością, częstszymi pozytywnymi emocjami i większą satysfakcją z życia.

Nie możemy zatem traktować trendu dążenia do symbiozy z naturą, chęci korzystania z jej dobrodziejstw i powrotu do uważnego życia jako fanaberii i ruchu, który mało ma wspólnego z działalnością społeczną. Dotyka on bowiem wielu wymykających się spod kontroli wyzwań dzisiejszego świata, takich jak osamotnienie, depresja, nadmierny stres, brak kontaktu z własnymi potrzebami, brak celu w życiu, czy kryzys ekologiczny.

Od kontaktu do głębokiej więzi

Współczesna nauka coraz śmielej potwierdza to, co intuicyjnie czuliśmy od dawna. Istnieje przepaść między zwykłym kontaktem z przyrodą, jakim jest pośpieszne przejście przez park a prawdziwym, mierzalnym poczuciem więzi z naturą. To drugie oznacza głębokie, emocjonalne poczucie przynależności do żywego świata.

Badania nad wpływem przyrody na psychikę pokazują, że regularne obcowanie z zielenią:

• skutecznie wspiera emocjonalny powrót do równowagi po doświadczeniu stresu,
• poprawia funkcjonowanie uwagi i pamięci roboczej,
• redukuje negatywne rozpamiętywanie (ruminacje),
• zmniejsza poczucie samotności i niedostatku wsparcia społecznego.

Aktualnie relacje międzyludzkie stają się towarem ekskluzywnym, a samotność zbiera ogromne żniwo w obszarze zdrowia psychicznego. Przyroda staje się bezpieczną przystanią i fundamentem do odbudowy wspólnotowości.

Głos sektora NGO: Nasza misja ma znaczenie

Dla nas, jako fundacji działającej na rzecz zdrowia fizycznego i psychicznego, zrównoważonego rozwoju, edukacji, ekologii i powrotu do równowagi, wnioski z forum są potwierdzeniem, że kierunek, który obraliśmy, jest słuszny, a wręcz nieodzowny.

Nie możemy dłużej oddzielać ochrony środowiska od ochrony zdrowia psychicznego. Kryzys klimatyczny, emocje klimatyczne, poczucie zagubienia w świecie technologii i sztucznej inteligencji wymagają nowych, odważnych odpowiedzi.

Potrzebujemy również edukacji, która uczy akceptacji, współpracy i współczucia, nie tylko wobec innych ludzi, ale wobec całego ekosystemu, którego jesteśmy częścią.

Dlatego jako organizacja pozarządowa będziemy konsekwentnie budować przestrzenie do spotkań z naturą, promować naturę jako wsparcie naszego zdrowia psychicznego i fizycznego, wspierać budowanie autentycznych więzi społecznych i pomagać naszej społeczności powracać do wewnętrznej równowagi. Przyszłość zdrowego człowieka w zdrowym świecie zależy od tego, jak szybko na nowo nauczymy się być częścią większej, planetarnej wspólnoty.